ABC bezrobotnego

Prawa i obowiązki bezrobotnego

Osoba, która zarejestrowała się w PUP jako bezrobotny ma określone ustawą, wynikające z nadanego statusu prawa i obowiązki:

I. UPRAWNIENIA BEZROBOTNEGO:

  1. Bezrobotny ma prawo do powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu. Uprawnienie przysługuje również dla członków rodziny bezrobotnego po uprzednim zgłoszeniu do ubezpieczenia, o ile nie posiadają oni tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.     W przypadku utraty uprawnień lub nabycia własnego tytułu ubezpieczenia przez członka rodziny, bezrobotny ma obowiązek wyrejestrować z ubezpieczenia zdrowotnego tego członka rodziny.
  2. Za bezrobotnych w okresie pobieranego zasiłku urząd pracy odprowadza składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
  3. W przypadku osób pobierających stypendium z tytułu odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych opłacane są składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe.
  4. Bezrobotny, który nabył w Rzeczypospolitej Polskiej prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia i udaje się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego w celu poszukiwania pracy, może ubiegać się o transfer zasiłku w instytucji właściwej (Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy Filia we Wrocławiu, ul. Armii Krajowej 54)

    Osoby bezrobotne, które poprzednio były zatrudnione w krajach członkowskich Unii Europejskiej lub krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego mogą wystąpić do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Urzędu Pracy we Wrocławiu, ul. Armii Krajowej 54, o sumowanie okresów zatrudnienia. Osoby bezrobotne, które były zatrudnione w krajach członkowskich UE lub krajach EOG mogą wystąpić do DWUP (Wrocław ul. Armii Krajowej 54) o pozyskanie dokumentów niezbędnych do ustalenia przez Marszałka Województwa Dolnośląskiego prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Okresy pracy w krajach wyżej wymienionych należy wykazać podczas dokonywania czynności rejestracyjnych.

  5. Bezrobotny bez prawa do zasiłku korzystający ze świadczeń z pomocy społecznej może być skierowany do wykonywania prac społecznie użytecznych w wymiarze do 10 godzin tygodniowo na terenie gminy, w której bezrobotny zamieszkuje lub przebywa.

  6. Uprawnienie do korzystania z bezpłatnych przejazdów w dni powszednie od poniedziałku do piątku na liniach normalnych w granicach Wrocławia, raz w roku w ciągu 90 kolejnych dni, jeżeli przejazd związany jest z odbywanym szkoleniem, przysługuje zamieszkałym we Wrocławiu osobom bezrobotnym, zarejestrowanym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy w Powiatowym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku, aktywnie poszukującym pracy oraz zaliczonym do jednej z niżej wymienionych grup:
    1. bezrobotnym kierowanym do pracodawców zgodnie z napływem ofert pracy;
    2. bezrobotnym długotrwale - powyżej 24 miesięcy, będącymi beneficjentami projektów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego;
    3. kierowanym na szkolenia - w pierwszym miesiącu trwania szkolenia;
    4. uczestniczącym w zajęciach w Centrum Integracji Społecznej. (Zasady odpłatności za przejazdy środkami komunikacji zbiorowej organizowanej przez Gminę Wrocław - załącznik do uchwały Nr XXI/682/08 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 15 maja 2008 r.)
  7. Bezrobotny ma prawo do korzystania z usług i instrumentów rynku pracy.

    Podstawowymi usługami rynku pracy są:

    1. pośrednictwo pracy, pośrednicy pracy przyjmują w Powiatowym Urzędzie Pracy ul. Gliniana 20-22 budynek A w salach od B do C na I piętrze i w salach od D do H na II piętrze
    2. usługa EURES sala G na II piętrze
    3. poradnictwo zawodowe (pok. 401,402,406,410,411,412,413,416,417,418,419)
    4. szkolenia (na które zgłaszają pośrednicy pracy).

Instrumentami rynku pracy wspierającymi podstawowe usługi rynku pracy są:

  • finansowanie kosztów przejazdu do pracodawcy zgłaszającego ofertę pracy lub do miejsca pracy, odbywania stażu, szkolenia lub odbywania zajęć w zakresie poradnictwa zawodowego poza miejscem zamieszkania w związku ze skierowaniem przez powiatowy urząd pracy,
  • finansowanie kosztów zakwaterowania w miejscu pracy osobie, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, staż, przygotowanie zawodowe dorosłych poza miejscem stałego zamieszkania, w przypadku skierowania przez powiatowy urząd pracy,
  • refundacje wyposażenia miejsca pracy, podjęcia działalności gospodarczej, kosztów pomocy prawnej, konsultacji, doradztwa,
  • refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego,
  • finansowanie kosztów zorganizowanego przejazdu bezrobotnych i poszukujących pracy, w związku z udziałem tych osób w targach pracy i giełdach pracy organizowanych przez wojewódzki urząd pracy w ramach pośrednictwa pracy, w szczególności prowadzonego w ramach sieci EURES

Wobec osób bezrobotnych zgodnie z ustalonym profilem pomocy dodatkowo mogą być stosowane następujące działania:

  1. kierowanie do prac interwencyjnych/kierują pośrednicy pracy/,
  2. kierowanie na roboty publiczne/kierują pośrednicy pracy/,
  3. kierowanie do zatrudnienia w ramach jednorazowej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne/kierują pośrednik pracy/,
  4. kierowanie do prac społecznie użytecznych/ kierują pośrednik pracy/,
  5. przyznanie bezrobotnemu do 30 r.ż. bonu zatrudnieniowego,
  6. przyznanie bezrobotnemu do 30 r.ż. bonu na zasiedlenie,
  7. dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie osoby bezrobotnej, która ukończyła 50 r.ż./kierują pośrednicy pracy/
  8. przyznanie pracodawcy świadczenia aktywizacyjnego w związku z zatrudnieniem osoby bezrobotnej/kierują pośrednik pracy/,
  9. refundacja kosztów poniesionych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie społeczne za skierowanie do pracy bezrobotnego do 30 r.ż./kierują pośrednik pracy/,
  10. program aktywizacji i integracji(PAI),
  11. przyznanie bonu stażowego,
  12. szkolenia/zgłaszają pośrednicy pracy lub doradcy zawodowi/,
  13. staż/kierują pośrednicy pracy/,
  14. przygotowanie zawodowe dorosłych/kierują pośrednik pracy/,
  15. refundowanie kosztów opieki nad dzieckiem/informacje w dziale świadczeń/,
  16. grant na telepracę.

ŚWIADCZENIA PRZYSŁUGUJĄCE ROLNIKOM ZWALNIANYM Z PRACY

Osobie podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników, z którą stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy i która nie jest uprawniona do zasiłku, przysługują świadczenia jeżeli:

  1. w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zgłoszenia wniosku o przyznanie świadczenia pozostawała w stosunku pracy lub stosunku służbowym i osiągała wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, wynoszące co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę przez okres 365 dni, i stosunek ten został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy;
  2. podatek z gospodarstwa rolnego lub działu specjalnego nie przekracza kwoty podatku rolnego z 5 ha przeliczeniowych albo, w przeliczeniu na 1 członka gospodarstwa domowego niemającego stałych pozarolniczych źródeł dochodu, nie przekracza kwoty podatku rolnego z 1 ha przeliczeniowego.

Powyższe świadczenia obejmują:

  1. pokrycie składek na ubezpieczenia społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego,
  2. stypendium, o którym mowa w art. 41,
  3. odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków powstałych w związku z odbywaniem szkolenia, na zasadach przewidzianych dla bezrobotnych.

Starosta może:

  • sfinansować koszty szkolenia w celu podjęcia zatrudnienia lub pozarolniczej działalności poza gospodarstwem rolnym;
  • przyznać jednorazowo środki na podjęcie pozarolniczej działalności lub na zakup ziemi, nie wyłączając działalności wytwórczej lub usługowej związanej z rolnictwem. Środki te stanowią pomoc de minimis i są przyznawane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

Pokrycie składek polega na przekazaniu z Funduszu Pracy na odpowiednie fundusze ubezpieczenia społecznego rolników, na podstawie decyzji właściwego starosty wydanej na wniosek rolnika obowiązanego do zapłacenia składek, kwot należności z tytułu poszczególnych rat kwartalnych. Świadczenie to przysługuje począwszy od najbliższej raty kwartalnej, której wymagalność przypada po dniu rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego.  

     W przypadku wystąpienia przez rolnika z wnioskiem o pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie pierwszych czterech kwartałów po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego, po terminie wymagalności pierwszej raty kwartalnej, pokrycie składek na ubezpieczenie społeczne rolników przysługuje za cztery kwartały liczone od następnego kwartału po kwartale, którym został złożony wniosek.

II. OBOWIĄZKI BEZROBOTNEGO

  1. zawiadamianie w terminie 7 dni o wszelkich zmianach danych i oświadczeń przekazanych w trakcie rejestracji np. zmiana miejsca zameldowania lub przebywania (zamieszkania),
  2. zgłaszanie się w wyznaczonych terminach do urzędu pracy (wszystkie wyznaczone terminy spotkań są obowiązkowe). W przypadku niestawienia się w wyznaczonym terminie z powodu choroby lub opieki nad członkiem rodziny, bezrobotny zawiadamia powiatowy urząd pracy o niezdolności w terminie 2 dni od dnia wystawienia zaświadczenia ( druk ZUS ZLA) oraz dostarcza to zaświadczenie w terminie 7 dni od dnia jego wystawienia. Zwolnienie lekarskie może być dostarczone za pośrednictwem osoby trzeciej lub poczty w formie listu poleconego. Bezrobotny przebywający w szpitalu ma obowiązek powiadomienia pracowników szpitala, żeby wysłali do urzędu pracy zawiadomienia o przebywaniu w placówce leczniczej. Wypis ze szpitala powoduje obowiązek uzyskania przez osobę bezrobotną zwolnienia lekarskiego za okres pobytu w szpitalu i dostarczenia do urzędu pracy.
  3. wcześniejsze powiadamianie powiatowego urzędu pracy o planowanym wyjeździe za granicę lub poza miejsce zamieszkania lub innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy,
  4. powiadamiania o odbywaniu wolontariatu lub praktyki absolwenckiej i przedstawienia zawartego porozumienia lub umowy,
  5. zawiadamianie w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej ( bez względu na wysokość wynagrodzenia)  lub dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jej rozpoczęciu, podjęcia zawieszonej działalności gospodarczej oraz zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do świadczeń, w tym również o uzyskaniu w miesiącu przychodu z tytułu innego niż zatrudnienie, inna praca zarobkowa, działalność gospodarcza, zasiłek lub inne świadczenie wypłacane z Funduszu Pracy podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych ( z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych) w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (brutto)
  6. powiadamianie powiatowego urzędu pracy w terminie 7 dni przed dniem podjęcia udziału w szkoleniu organizowanym przez inny podmiot niż powiatowy urząd pracy np. ze środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. i Narodowym Planie Rozwoju albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,
  7. w przypadku zmiany przez bezrobotnego miejsca zamieszkania skutkującej zmianą właściwości powiatowego urzędu pracy bezrobotny jest obowiązany powiadomić o tym fakcie urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, oraz stawić się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania. W przypadku niedochowania ww. terminu następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku,
  8. bezrobotny(a), który(a) pobrał nienależne świadczenie pieniężne zobowiązany(a) jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji,
  9. zapoznanie się z treścią ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst ustawy znajduje się w Punkcie Informacyjnym, u Kierowników Działów i na stronie internetowej tutejszego urzędu).

Bezrobotny, który nie powiadomił powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub podjęciu działalności gospodarczej podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł.
Powiadomienia można dokonać osobiście, drogą pocztową lub w formie elektronicznej łącznie ze skanem zawartej umowy lub zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.